Karatay Diyeti Nedir? Temel Prensipleri, Artıları ve Eksileri

Türkiye’nin en ünlü sağlık figürlerinden biri olan Prof. Dr. Canan Karatay tarafından geliştirilmiş Karatay Diyeti, bir diyetten daha çok yaşam tarzı özelliklerini taşıyor.

Canan Karatay Diyeti olarak da bilinen Karatay Diyeti, yıllarca süren bilimsel araştırmaların ardından Türk Kalp Cerrahı Canan Karatay tarafından kuruldu. Sadece Türkiye’de değil, özellikle Arap dünyası ve diğer ülkelerde de popüler bir diyet olmaya başladı

Son amanlarda televizyonlarda ve sosyal medyada tartışılsa da Karatay Diyeti Türkiyedeki takipçilerinden pek çok övgü alıyor ve takip etmenin kolay ve kilo vermede etkili olduğu düşünülüyor. Birçok takipçi bu diyetle kaybettiğiniz kilonun kalıcı olduğunu konusunda hemfikir. 

Karatay Diyetini uygulamak da oldukça kolay. Karatay diyeti, protein yönünden zengin yiyeceklerden oluşur. Bu besinler sayesinde çok açlık hissetmezsiniz.

Karatay Diyeti
Karatay Diyeti

Bilimsel Temeller

Tıpkı Paleo diyeti kurucularının iddia ettiği gibi, insan zamanla bünyesine uygun olmayan şekillerde beslenmeye başlamış ve bunun sonucunda da kilo alma ve kronik hastalıklar meydana gelmiştir.

Canan Karatay Paleo diyetinde olduğu gibi tarih öncesi çağlarda insanlar nasıl besleniyorsa öyle beslenelim demiyor ancak, doğal beslenmemiz gerektiğini ve insanların o zamanlar yedikleri yiyeceklerden daha fazla yememiz gerektiğini söylüyor.

Kilo alma temel olarak iki sebepten meydana geliyor. Hareketsizlik ve yanlış beslenme.

Yediğimiz besinler genellikle glisemik indeksi yüksek besinler. Bu besinler kolayca sindirilip kana karışıyor ve kandaki şeker oranını anında yükseltiyor. İnsan hareket edip o enerjiyi harcamayınca da kilo alma gerçekleşiyor.

Bu yanlış beslenme sonucunda zamanla vücutta leptin direnci ve insülin direnci de oluşuyor.

İnsülin kandaki şekeri yakıt olarak kullanıp enerjiye dönüştüren hormonun adı. Bu hormonun başka bir görevi de kullanılmayan şekeri yağa dönüştürerek depolanmasını sağlamak.

Leptin, kandaki depolanmış yağı enerjiye dönüştüren hormonların adı. Sık sık yemek yediğimizde kandaki insülin değerleri artıyor ve leptin hormonunun çalışması, dolayısıyla vücudumuzdaki yağların kullanılmasını engelliyor.

Bu arada insülin hormonu da boş durmuyor ve fazla şekeri yağ olarak depolamaya devam ediyor.

Sonuç, vücuttaki yağ oranının artması, karaciğer yağlanması, kronik hastalıklar. Karatay Diyetinin amacı glisemik indeksi düşük yiyecekler yemenizi sağlayarak, kandaki insülin ve leptin hormanlarının düzenli çalışmasını sağlayarak yağ yakımı sağlamak.

Aslında düşük glisemik indeksi diyeti olan karatay diyeti, kendi diyet listesinden daha çok, hazırlayıcısı olan Canan Efendigil Karatay’ın kolesterol, metabolizma, kan şekeri gibi konularda enteresan çıkışları ile daha da yaygınlaştı.

Prof. Dr. M. Canan Efendigil Karatay’ın kendi adını verdiği diyet, bugüne kadar “bir kibrit kutusu peynir”, “iki yemek kaşığı fasulye” gibi tarifler içeren diyetlerden farklı olduğu iddiasıyla ortaya çıkıyor. Çoğu diyette yasaklanan kırmızı et, tereyağı, yumurta, pastırma, kuru fasulye ve turşu ve kuruyemişleri bilimsel gerçeklerle serbest bırakıyor.

Beslenme ile hücresel/hormonal fonksiyon bozuklukları arasındaki yakın ilişkiye odaklanan Prof. Dr. Canan Efendigil Karatay, “Eğer kilo vermek ve verdiğiniz kiloda kalmak istiyorsanız; kilo verirken halsizlik, bitkinlik, isteksizlik ve yorgunluk hissetmeden, mutlu ve enerjik bir şekilde yaşamayı arzuluyorsanız; unutkanlık şikâyetlerinden kurtulmayı, düşüncelerinizin berraklaşmasını ve yaptığınız işe kolaylıkla konsantre olmayı hedefliyorsanız bu diyeti uygulayabilirsiniz” diyor.

“Karatay Diyeti’nin diğer diyetlerden daha rahat uygulanabilir ve farklı olmasının temelinde, düşük glisemik indeksli besinlerin tüketilmesinin öne çıkması yatar.”

Glisemik indeks nedir?

– Glisemik indeks (Gİ), herhangi bir yiyeceğin içinde bulunan karbonhidrat miktarına göre hesaplanır. Karbonhidrat içeren bir yiyecek kana geçtiğinde, kan şekerini yükseltme hızını gösterir.

– Rafine edilmiş ve işlenmiş hazır yiyeceklerin glisemik indeksleri oldukça yüksektir.

Düşük glisemik indeksli besinlerin vücudumuza yararları nelerdir?

  • Gün boyunca kan insülini düşük kalır ve dalgalanma göstermediği için acıkma hissi olmaz. Uzun sürse tokluk hissedilir.
  • Ara öğün olarak göbekte biriken yağı ve iç depolarımızı kullanırız.
  • Yağlarımız depolanmaz, daha hızlı yıkılarak giderek azalır, karaciğer ve göbek yağımız erir ve göbek çevremiz incelir. Kilolarımızı rahatlıkla verir, tekrar geri almayız.
  • İsteksiz, sinirli, sıkıntılı ve umutsuz duygular içinde olmayız.
  • Kaslarımız erimez, su kaybımız olmaz.
  • Karaciğerde biriken yağımız eridiği için, karaciğerimiz sağlığına kavuşarak normal çalışır.
  • Metabolizmamızda yavaşlama olmaz, hızlı çalışır.
  • Kan yağlarımız normalleşir, HDL yükselir, depo yağ şekli olan trigliseridler düşer.
  • Bağırsaklar düzenli çalışır.

Leptin hormonu nedir neden salgılanır?

Prof. Dr. Karatay, kilo vermede en kritik hormonun “leptin” hormonu olduğunu söylüyor. Leptin hormonu, beyaz yağ ve pankreas hücrelerinde üretilip salgılanan, insan vücudunda beyaz yağ hücreleri tarafından depo edilen bir hormon. Tokluk hissi verme, açlığı bastırma, yediklerimizin yeterli olup olmadığını beyne iletme gibi çok önemli görevleri var. Leptin, insülin hormonuyla birlikte vücudumuzun yakıt ve enerji düzeyini idare edip düzenliyor.

Neden az yesek de zayıflayamıyoruz?

Sık sık bir şeyler atıştırılması ya da çok büyük porsiyonlar tüketilmesi sonucu insülin hormonu fazla miktarda salgılanacağı için, kan insülin düzeyi uzun süre yüksek olarak kalacaktır. İnsülin hormonunun sürekli olarak salgılanması, leptin hormonunun da sürekli olarak salgılanmasına neden olur. İnsülin ve leptin hormonlarının dolaşımda uzun süre yüksek olarak kalması, bütün dokularda bulunan insülin ve leptin hormonlarının komutlarını algılayacak olan hücrelerin, bu hormonların komutlarını işitemez hale gelmelerine neden olur.

Leptin hormonu pankreasta bulunan hücrelere etki edemez ve insülinin salgılanmasını engelleyemez. Leptin hormonunun mesajını algılayamayan pankreas hücreleri, insülin salgılamaya ara vermeden devam edeceğinden, yağların depolanması da sürer. Bu durumda ne kadar az yesek de yavaş yavaş yağlarımız ve kilomuz artar.

Leptin ve insülin direncini kırmak için yapılması gerekenler

  • Fizik aktivite
  • Düşük glisemik indeksli gıdalar tüketmek
  • Sağlıklı yağları kullanmak (Tereyağı, hayvansal katı yağlar, balık yağı yani Omega 3, ısıl işlem görmemiş mısırözü ve ayçiçeği yağları yani Omega 6, zeytin ve fındık yağları yani Omega 9)
  • İşlenmiş gıdalardan uzak durmak (ilaç, yemek boyası, kimyasal katkı maddesi ve trans yağ içermeyen gıdalar)

Karatay diyetinin en enterasan görüşü, ara öğün yenilmemesinin ne kadar zararlı olduğunu söylemesidir.

“Yemek yedikten 5 saat sonra hayatımızın idam etmesi için vücudumuz leptin hormonu adında değişik bir hormon salgılanmaya başlar. Leptin hormonunun görevi ise, vücudumuzun bir çok bölgesinde önceden depolanmış olan zararlı yağları yıkarak, vücudumuza ihtiyaç olan yakıtı sağlamaktır. Leptin hormonu, 5 saat içinde bir şey yenmediği takdirde trigliseridleri kan şekerine dönüştürerek vücudun ihtiyacı olan enerjiyide sağlamaktadır. Sürekli yemek yediğimizde enerjimiz artsa bile, bu eneri yağların yanması için değil de, yağların depolanması için vücut içerisinde iş yapmaktadır. Sürekli yemek yiyerek, sürekli hazır sunulan enerjiyi kullanıp yakmaktayız. Hatta kullanamadığımızda birikim olarak bu enerjiyi depo ediyoruz.”

Karatay Diyeti ve Kahvaltı

Günün en önemli öğünü kahvaltıdır. Güçlü bir kahvaltı yapmalısın. Kahvaltıda en az iki haşlanmış yumurta yemelisiniz. Gereksinimlerinize göre sayıyı artırabilirsiniz. Yumurtalarla ilgili önemli olan şey aşırı kaynatılmaması gerektiğidir.

Kahvaltı neden bu kadar önemli?

Bu tamamen metabolizma hızı ile ilgilidir. Sabahları iyi yerseniz kan şekeriniz dengeli kalır ve metabolizmanız normal şekilde çalışabilir. Kahvaltı etmeyi bıraktığınızda, metabolizmanız enerjiden tasarruf etmek için duruma uyum sağlamak ve tasarruf etmek için yavaşlar. Bu işlem vücudunuzda yağ depolamakla sona erer.

Karatay Diyeti Temel Prensipler

Karatay diyetini takip etmeye karar verdiyseniz, bu noktalara dikkat etmelisiniz.

  • Günde en az 8-10 bardak su içmelisiniz.
  • Egzersiz çok önemlidir. Günlük 40 dakikalık yürüyüş önerilir.
  • Alkollü veya gazlı içecekler içmemelisiniz.
  • Tuzu az olan ve sirkede yüksek olan yiyecekleri yemelisiniz.
  • Yemekler uzun süre düşük sıcaklıkta pişirilmelidir.
  • Akşam saat 8.00’den sonra hiçbir şey yememelisiniz.
  • Yemeklerinize ekmek, patates veya pirinci dahil etmemelisiniz.
  • Ekmek yerine ceviz ve fındık yiyebilirsiniz.
  • Meyveleri ılımlı miktarlarda, yani günde en fazla bir porsiyon tüketmelisiniz.
  • Kahvaltıda haşlanmış yumurta, fındık ve ceviz yemelisiniz.
  • Günde 2 veya 3 öğün yemek olmalı, ancak öğünler arasında 4-5 saat süre olmalıdır.

Karatay Diyeti – Hangi Yiyecekleri Yemeli

Bu diyete göre, kalori sayarak kilo veremezsiniz. Sağlıklı oldukları sürece hemen hemen her şeyi yemekte özgürsünüz. Doyuncaya kadar sağlıklı yiyecekleri yemekte özgürsünüz. İşte Karatay diyetinde özgürce yiyebileceğiniz şeyler.

  • Bulgur, çiğ havuç
  • Glisemik indeksi düşük kuru meyveler, kuru erik, kayısı
  • Armut, elma, ayva, mandalina, çilek, erik, kiraz, portakal vb.
  • Doğal tavuk, çiğ doğal ürünler, domuz pastırması, yumurta
  • Ev yapımı yoğurt, ayran, soda, günde en az 2 litre su,
  • Türk kahvesi ve filtre kahve
  • Fındık yağı, zeytinyağı ve tereyağı
  • Salata, sebzeler, baklagiller, et ve balık
  • 19: 00-20: 00’dan sonra sadece çay, bitki çayı, maden suyu ve ayran içmek (hiçbir şey yemeyin)
  • Günde en az 30-45 dakika yürüyün

Karatay Diyeti – Hangi Yiyecekler Yasak

Karatay diyetinde bu yiyecekleri tüketmeniz kesinlikle yasaklanmıştır.

  • Şeker ve şeker eklenmiş gıdalar, tatlandırıcılar ve diyabetik ürünler.
  • Pişmiş havuç, patates ve pilav.
  • Üzüm, karpuz, kavun, incir
  • Piyasadan satın aldığınız sosis, tavuk ve yumurta.
  • Gazlı içecekler, alkol, diyet içecekler ve meyveli yoğurt
  • Öğütülmüş tahıl

Karatay Diyet ve Zayıflama

Karatay diyet planının en önemli noktası hakkında konuşalım. Bu diyeti uygulayarak ne kadar kilo verebilirsiniz? Takipçiler iki haftada 5 kilo kadar kilo verebileceklerini iddia ediyor ve onaylıyorlar. Size hatırlatmak isteriz ki bu diyet tarzı ile kaybettiğiniz kiloları geri almayacaksınız. En azından takipçilerin söylediği bu.

Örnek Diyet Planı

Kahvaltı Listesi

  • 1 haşlanmış yumurta veya 2 yumurtalı omlet.
  • 5 ila 15 zeytin
  • 1-3 dilim beyaz peynir
  • Açlığı bastırmak için ceviz veya fındık

Öğle Yemeği Listesi

  • 1 bardak ayran
  • Zeytinyağlı sebze yemekleri
  • Salata (zeytinyağlı)
  • Öğlen saatlerinde çok aç değilseniz, bir öğün yerine meyve veya fındık, ceviz tüketebilirsiniz.

Akşam Yemeği Listesi

  • 1 kase yoğurt
  • Tavuk Eti veya ızgara tavuk (kırmızı et,)
  • Zeytinyağlı salata

Karatay Diyet’in Artıları ve Eksileri

Canan Karatay Diyet düşük karbonhidrat ve zengin bir protein diyetidir. Bu diyet sisteminde hızlı kilo verebilir ve kilo vermek için aç veya hızlı olmanıza gerek kalmaz. Doğal ve işlenmemiş oldukları sürece hemen hemen her şeyi yiyebilirsiniz. Ancak protein yönünden zengin diyetlerde bazı dezavantajlar vardır. Örneğin, aşırı protein alımı ürik asit ve kötü kolesterol seviyelerinde artışa neden olabilir.

Diyetzen

Diyetzen.com sitesi sağlıklı beslenme ve egzersiz konularında son bilimsel gelişmeleri takip etmek ve size sunmak için açılmış bir beslenme sitesidir.Bilgiler güvenilir bilimsel kaynaklardan derleniz ve kaynaklar yazının içeriğinde sizlere sunulur.

“Karatay Diyeti Nedir? Temel Prensipleri, Artıları ve Eksileri” üzerine 2 yorum

  1. Karatay Diyeti kalori hesabı yapmadan kilo vermeyi vaadediyor. Peki bu diyette istediğimiz meyveleri yiyebiliyor muyuz? Ne kadar yiyebiliyoruz?

    Cevapla
    • Merhaba, Karatay diyetinde yazımızda da belirttiğimiz gibi Üzüm, karpuz, kavun, incir meyvelerini diyet listenizden çıkarmanız gerekiyor. Diğer meyveler ise şeker içerdiğinden ve glisemik indeksi yüksek olabildiğinden aşırıya kaçmadan tüketilmeli.

      Cevapla

Yorum yapın